Aksaray Şehir Rehberi

aksaray ili

Aksaray Hakkında

İlin Adı: AKSARAY - (Aksaray ilinin 7 adet ilçesi vardır.)

Aksaray İlçeleri: Ağaçören, Eskil, Gülağaç, Güzelyurt, Ortaköy, Sarıyahşi, Sultanhanı

Aksaray Plaka Kodu: 68

Aksaray Telefon Alan Kodu: 382

Aksaray Nüfusu: 283.063

Aksaray Bölgesi: İç Anadolu

Şehrin adı ilk olarak haçli seferleri sirasinda II. Kiliçarslan baskent Konya disinda askeri bir üs kurmayi düsünür. Bunun için de günümüzdeki Aksaray'i seçer. Sehri saglam surlarla, medrese, cami, hastane, bedesten vb. kamu yapilariyla süsler. Her zafer dönüsünde Aksaray'a ugrar, senlikleri burada baslatir. Sehire de”Zafer Yurdu” manasinda “DAR - ÜS – ZAFER” adini verir.

Aksaray Şehrinin Adını Nereden Alıyor ?

İlki üst paragrafta yazan diğeri ise: Aksaray ili mimari açıdan özellikle Selçuklu devleti zamanında gelişmiştir. Selçuklu devletinin sultanlarından olan İzzettin Kılıçaslan, şehre çok sayıda mimari yapı yaptırmış ve bu eserler günümüze kadar bozulmadan ulaşmıştır. İzzettin Kılıçaslan şehre çok görkemli bir beyaz saray yaptırmıştır. Tarih bilimcileri şehrin ismini yaptırılan bu beyaz saraydan aldığını söylemektedir. Eskiden beyaz yerine ak kullanıldığından dolayı şehre gelen kişiler bu bölgeye Aksaray olarak hitap ettiğinden dolayı şehrin adı Aksaray olarak kalmıştır. İç Anadolu bölgesinde Tuz Gölünün doğusunda yer alan ilimiz. Niğde’ye bağlı bir ilçeyken, 15 Haziran 1989 tarihinde il oldu.

Aksaray şehrinin tarihi antik dönemlere kadar uzanmaktadır. Hititler devrinde "Garsaura" adıyla anılan yerleşim, son Kapadokya kralı Archelaos tarafından yeniden inşa edildi. Şehri yeniden inşa edilen krala nispetende kente "Archaleis" adı verildi. Kapadokya Krallığı'nın son bulmasıyla yerleşim Roma topraklarına katıldı. Claudius döneminde Roma kolonisi olan yerleşimden "Colonia Archelais" adıyla bahsedildi. Roma'nın ikiye ayrılmasıyla Bizans idaresine geçen yerleşim 1078 sonrasında civar yerleşimlerle birlikte Selçuklu hakimiyetine girdi. Selçuklular tarafından Kutalmışoğlu' nun idaresine verilen yerleşim daha sonra yeni kurulan Anadolu Selçuklu Devleti topraklarına katıldı. Sultan II. Kılıç Arslan tarafından 1170 yılında şehir yeniden imar edilmiş ve yaptırdığı saray nedeniyle de yerleşim "Aksaray" adını almıştır. Sultanın çoğunlukla şehirde yaşaması ve sultan tarafından kente askeri tesisler inşa edilmesi nedeniyle de Dârüzzafer, Dârürribât ve Dârülcihâd unvanları da verildi.

Anadolu Selçuklu Devleti'nin zayıflamasıyla yerleşim Karamanoğulları Beyliği egemenliğine geçti. Bir süre Eretna Beyliği ve Karamanoğulları arasında el değiştirdi. 1399 yılında Osmanlı idaresine geçen yerleşim 1402 Ankara Muharebesi sonrasında yeniden Karamanoğulları topraklarına katıldı. Karamanoğlu-Osmanlı mücadelesi sonrasında 1468'de kesin olarak Osmanlı hakimiyetine geçti. Yerleşim Osmanlı-Karamanoğlu mücadelesinde büyük tahribata uğradığı gibi Osmanlı'nın egemen olmasıyla nüfusun önemli kısmi İstanbul'a nakledilmiştir. Zorunlu iskana tabi tutulan bu kitlelerin yerleşimiyle İstanbuldaki günümüz Aksaray semti kurulmuştur.

1530 yılı Osmanlı kayıtlarında Karaman Eyaleti'nin Niğde Sancağına bağlı müstakil bir liva olan Aksaray'da 37 mahalle bulunmakta olup, tahminen bu tarihte yerleşimde 5000-6000 arasında nüfus bulunmaktaydı. 19. yüzyıl ortalarında yerleşimden Niğde sancağına bağlı bir kaza olarak bahsedilmiştir. 1868-69 tarihli salnamede yerleşimde 1020 hane bulunduğu kayda geçmiştir. Cumhuriyetin ilk yıllarıyla kurulan il teşkilatının merkez ilçesi oldu. 1933 yılında Aksaray ilinin kapatılmasıyla yeniden Niğde ilinin bir ilçesi oldu. 1989’da çıkarılan 3578 sayılı kanunla Aksaray ili yeniden kurulmasıyla bu ilin merkez ilçesi konumuna geldi.

Aksaray'ın Çoğrafyası

Aksaray’ın, yüzölçümü 7626 kilometrekaredir. Şehir orta iklim kuşağında olup, soğuk, karasal iklim tipine sahiptir. Yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve yağışlıktır.

Aksaray yüzey şekilleri itibariyle düzlüktür. Denizden 980 metre yükseklikte yer alır. İlin güneydoğusunda Hasandağı (3268 m); kuzeyi, orta bölümünden ayıran noktada uzanan ve Hasandağı ile birleşen Ekecik Dağı (2137 m) bu yaylada yer alan yüksekliklerdir. Aksaray’ın orta kesimleri, kuzeyi, güneyi tamamen ovalıklarla kaplıdır. Güneyde Obruk Platosu’nun uzantısı ve Aksaray Ovası bulunur. Aksaray, etrafı kuzeyde Kuzey Anadolu (Karadeniz), güneyde Güney Anadolu (Toros) Dağları; doğusu yüksek Doğu Anadolu Platosu, batısında İç Batı Anadolu yüksek platosuyla çevrili olan Orta Anadolu Bölgesi’nin Tuz gölü havzasında yer alır. Deniz etkisinden tamamen mahrumdur. En önemli akarsuyu Uluırmaktır. Yüzölçümü 7626 km² olan ilin, 5713 km²’si tarım arazisi, çayırlık, otlaklar ve meradır.

Aksaray’ın en önemli gölü Konya ve Ankara ile müşterek sınırlara sahip oldukları Tuz Gölü’dür. Tuz Gölü ülkemizin en büyük ikinci gölüdür. Yüzölçümü 1500 kilometrekaredir. Dünyada flamingoların kuluçkaya yattığı en önemli sulak alanlardan Tuz Gölü’nde, Anadolu’da halk dilinde "allı turna" olarak bilinen flamingoların Akdeniz havzası içinde en fazla yavru dünyaya getirdiği bölge Tuz Gölü’dür.

Aksaray'ın Ekonomisi

Aksaray ekonomik yapısı tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Başta buğday olmak üzere arpa, şeker pancarı, burçak, mısır, patates, soğan, fasülye, keten, kenevir, üzüm ve elma yetiştirilir. Tarımsal üretim yanında, bazı yörelerde halı ve kilim dokumacılığı yapılır.

Aksaray’da un, süt, yem gibi gıda sanayi tesisleri yanında, madenlere dayalı sanayi ve metal eşya, makina imalatı da gelişmiştir. İlin tek ağır sanayi kuruluşu dizel motor fabrikasıdır. Seramik sanayiinde kullanılan kaolin belli başlı madenidir.

Aksaray Karayolu Ulaşımı:

Aksaray il merkezi, çevre illere ve ülkenin diğer bölgelerine dört devlet yolu ile bağlanmaktadır. Kuzeyde E-90 yolu ile Ankara’ya doğuda Nevşehir’e, batıda Konya’ya ve güneyde E-90 karayolu ile Niğde ve Adana yolu ile bağlantılar kurulmaktadır.

Aksaray Otogarı Telefon Numarası: 0(382) 213 78 00

Aksaray Havayolu Ulaşım:

Aksaray’da hava alanı bulunmamaktadır. En yakın hava alanı 74 km uzaklıkta bulunan Nevşehir Kapadokya hava alanıdır.

Nevşehir Kapadokya Havalimanı Tel: 0384 421 44 55

Aksaray Gezilecek Yerler

Orta Anadolu Bölgesi’nde, tarihi İpek Yolu'nun önemli merkezlerinden birisi olan Aksaray, M.Ö. 8. bin yıla kadar uzanan tarihi, çeşitli medeniyetlere ait kültürel varlıkları, tabii güzellikleri ve ticari bir merkez olması dolayısıyla hiçbir dönemde önemini yitirmemiştir. Kapadokya'nın kapısı konumundaki Aksaray, kültürel varlıkları yanında doğal zenginlikleri ile ziyaretçilerine gezilecek ve görülecek yerleri vardır.

Aksaray’ın Doğal Güzellikleri

Akrasay ili güzel manzaralı, dağlar, vadiler ve şifalı kaplıcalara sahiptir. Başlıca tabii güzellikleri şunlardır:

Ihlara Vadisi: Aksaray’a 30 kilometre mesafede olan bu vadi, 10 kilometre uzunluktadır. İç Anadolu Bölgesi'nde doğal, tarihsel ve arkeolojik değerleriyle ünlü Ihlara Vadisi, Tuz Gölü'nün güneydoğusundadır. Aksaray ilinin Güzelyurt ilçesi sınırlan içinde kalır. Türkiye'nin en önemli turistik yörelerindendir. Vadide bulunan kaynak suları, elma bahçeleri ve kayalara oyulmuş manastırlar vardır.

Hamamboğazı Tuzlusu Kaplıcası: Aksaray-Nevşehir-Ankara kavşağının kuzeyindedir. Toprak alkali, bi karbonatlı ve çok karbondioksitli olan bu su, karaciğer ve safrakesesi hastalıklarıyla metabolizma rahatsızlıklarına faydalıdır.

Ziga Kaplıcası: Aksaray’a 40 km uzaklıkta Yaprakhisar köyü yakınlarındadır. Romatizma rahatsızlığına ve karın içi hastalıklarında faydalıdır. İçildiğinde mide, barsak, karaciğer ve safrakesesi üzerinde çok iyi tesirleri olduğu tesbit edilmiştir.

Hasan Dağı: Erciyes dağından sonra ki en büyük dağ olarak bilinen Hasan dağı, Niğde-Aksaray yolu üzerinde bulunmaktadır. 3268 m yüksekliğinde ki eşsiz bir güzelliğe sahiptir.

Aksaray Tarihi Yerleri

Aksaray Kalesi: Kaleden günümüzde Ulu Caminin güneyindeki surlardan kalıntılar kalmıştır.

Keçi Kalesi: Kale duvarları harçsız büyük taşlarla yapılmıştır. İç kale yontma taş ve tuğladandır ve harabe bir haldedir.

Orta Kuyu Kalesi ve Harabesi: Eskil kazasının bir yaylası olan Orta Kuyu’da yer alır ve harabe haldedir.

Tavşanlı Kale: İçi mağaralarla doludur. Hititler devrinden kalma bir eserdir. Roma ve Bizans döneminde yapılan kale surlarından günümüzde hiçbir şey kalmamıştır.

Zincirli Kale: Yaprakhisar köyünün yakınında bir tepe üzerinde olup, harabe halindedir.

Eyüphisar Kalesi (Kale Balta): Kale Balta köyünün kuzeyinde bir tepe üzerinde kurulmuştur.ve harap bir haldedir.

Aksaray: Beyaz mermerden yapıldığı için bu isim verilmiştir. İl, ismini bu saraydan alır. Saray, İkinci Kılıç Arslan tarafından yaptırılmıştır.

Aksaray Cami, Medrese ve Türbeler

Eğri Minare (Kızıl Minare): Adını minaresinin renginden ve eğriliğinden almaktadır. İnce bir silmeyle ikiye ayrılmış gövdenin altı zikzak bezemeli, üstü ise mavi yeşil çinilerle kaplıdır.

Selime Camii: Selime köyünde bulunan bu camiye Selimiye Camii ve Hamza Bey Camii de denilmektedir.

Ulu Camii: Karamanoğlu devrinde Sultan Mehmed Bey (1408) zamanında yapılmıştır. Yapı dikdörtgen planlıdır. Mihrap önündeki iki kubbe dışında çapraz tonoz örtülüdür.

Bedriyye Medresesi: Danişmendoğullarından Nizameddin Yağıbasan’ın oğlu Bedreddin Yusuf tarafından yaptırılmıştır. 1327’de yıkılan medresenin yerine kesme taştan iki katlı yedi odalı bir medrese inşa edildi. Medrese özel idare tarafından müderris Kadızade İbrahim Efendinin oğullarına satılmış olup, halen Kadıoğullarının mülkündedir.

Beramuni Medresesi: Gündoğdu Mahallesinde olan medrese, günümüzde yıkılmış olup, sadece kapısının sol kanadı kalmıştır.

Zincirli Medresesi: On dördüncü asır yapısıdır. Çini mozaik kaplı güney eyvanının yanındaki iki oda kubbelidir. Müze olarak kullanıyor.

Cemaleddin-i Aksarayi Türbesi: Ervah Kabristanındadır. Günümüzde harap bir haldedir. Türbenin yanında iki odalı tekke vardır.

Somuncu Baba Türbesi (Hamid-i Aksarayi): Aksaray Kabristanının ortalarındadır. Yıldırım Bayezid Han zamanında Bursa Ulu Camii yapımı sırasında, somun yapıp işçilere verdiği için Somuncu Baba lakabıyla meşhur olmuştur. Somuncu Baba büyük alim ve evliya bir zattı.

Aksaray Hanlar, Kiliseler ve Höyükler

Hangah ve Darphane: Danişmendoğullarından Melik Mahmud Arslan Gazi yaptırmıştır. İlhanlı mimari tarzında tuğla ile yapılmıştır. Para basılan yerleri durmaktadır.

Alay Han: Sultanlar tarafından yapılan hanların ilk örneklerindendir. Kapısında iki gövdeli bir arslan figürü vardır.

Sultan Han: Dıştan kulelerle desteklenmiş görkemli bir kaleyi andıran han, Birinci Alaeddin Keykubat zamanında yapılmıştır. Günümüzde yıkıntı halindedir.

Ağzı Kara Han: Alaeddin Keykubat devri eserlerindendir. Sathi kabartmalar halinde geometrik motiflerle bezenmiş bir kapısı vardır. Avlusunun ortasında bulunan köşk mescid muhteşem bir eserdir.

Yılanlı Kilise: içerisindeki birçok dini motif ve freskler nedeniyle görenlerin fazlasıyla ilgisini çekiyor. Bazı tarihi yapılarda olduğu gibi bu kilisenin de adını aldığı bir efsane bulunuyor.

Ağaçaltı Kilisesi: Dokuzuncu asra aittir. Ihlara Vadisindedir. Daniel Kilisesi adıyla da bilinir. Ayrıca Ihlara Vadisinde Pürenlisekli Kilisesi, Kokar Kilise ve Kargedik Kiliseleri de vardır.

Aşıklı Höyük: Çok eski devirlere ait kalıntılar mevcuttur.

Acem Höyük: Günümüzde burada bir köy bulunmaktadır. M.Ö. 3000 yılından beri yerleşim merkezi olarak kullanılmıştır.

Aksaray Şenlik ve Festivalleri

3. Aksaray Gençlik Festivali: 19 Mayıs 2019 Pazar 21 Mayıs 2019 Salı - Merkez/AKSARAY

37. Uluslararası Aksaray Ihlara Kültür Turizm Ve Sanat Festivali: Tarih: 25 Temmuz 2019 Perşembe 29 Temmuz 2019 Pazartesi- Güzelyurt / AKSARAY

Aksaray Ihlara Kültür Ve Turizm Festivali: Her yıl geleneksel olarak Temmuz ayında Aksaray Belediyesi tarafından kutlanıyor. Festivalin ilk günlerinde kutlamalar kapsamında yerel ve ulusal sanatçılar konser veriyor, Belediye önünden başlayan festival yürüyüşü yapılıyor, resim, el sanatları sergileri açılıyor, spor gösterisi ve yöresel oyun gösterileri gerçekleştiriliyor.Festivalin son gününde ise geleneksel olarak Ihlara Vadisi’nde yürüyüş yapılıyor.

Aksaray'da Ne Yenir?

Aksaray’ a yolunuz düşerse lezzetli et ve sebze yemeklerinin olduğu zengin bir mutfağa sahiptir.

Soğanlama: Kıyma ve soğan kavrulmasından oluşan bu yemek Aksaray’ da her evde yapılır.

Erişte: Uzun şeritler halinde hamurdan elde edilip kurutulmasıyla oluşur.

Kuskus Pilavı: Kışın ve ramazanlarda çokça tercih edilir.

Bamya Çorbası: Yöresel lezzet bamya çorbasıdır. Bayramlarda, özel günlerde tercih edilen meşhur lezzetlerin de başında gelmektedir.

Çiğleme: Aksaray’ın en meşhur tatlısıdır.

Höşmerim: Yine höşmerim de çok pratik ve az malzemeyle ortaya çıkmış bir tatlı çeşididir.

Sarığı Burma (Katmer): Lezzetli bir diğer tatlı çeşididir

Aksaray’dan Ne Alınır?

Taşpınar Halısı: Elde dokunan ve kök boyalarla renklendirilir.

Hediyelik Eşya: Geleneksel çini sanatının en güzel örnekleri uygulanan eşyalar.

Gülağaç Sele Sepeti: Kendine has örgü tekniğiyle Gülağaç'a özgü, kadınlarca örülüp saklama ve taşıma kabı amaçlı kullanılan sepetler.

Aksaray Devlet Daireleri İletişim Bilgileri

T.C. AKSARAY VALİLİĞİ

Adres: Minarecik Mahallesi M. Altınsoy Caddesi No:3 68100 Aksaray / Türkiye
E-Posta: aksaray@icisleri.gov.tr
Telefon: 0(382) 213 50 20
Faks: 0(382) 213 11 50

AKSARAY BELEDİYESİ

Adres: Zincirli Mahallesi, Bankalar Cd. No:55, 68100 Merkez/Aksaray
Çözüm Hattı: 444 55 68
Telefon: (0382) 213 54 92
E-Posta: belediye@aksaray.bel.tr

AKSARAY EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ

Adres: Yeni Sanayi Mahallesi, E90 Karayolu, 68200 Aksaray Merkez/Aksaray
E-mail: aksaray155@egm.gov.tr
Telefon: 0382 288 64 00

AKSARAY ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ

Adres: Yeni Sanayi Mahallesi, 68200 Merkez/AKSARAY
Santral: 0(382) 502 20 00 (10 Hat)
İdare Fax: 0(382) 502 20 25
Eposta: aksarayeah@saglik.gov.tr

AKSARAY DEFTERDARLIĞI

Adres: Sanayi Mahallesi E 90 Bulvarı No:53 68200 AKSARAY
Tel: (0382) 215 88 11 – 215 88 00
E-Posta: aksaraydef@maliye.gov.tr

AKSARAY TAPU MÜDÜRLÜĞÜ

Adres: Sanayi Mah. Valilik Ek Hizmet Binası C Blok Kat:2 Aksaray

Telefon: (382) 280 19 45 - 280 19 41
Faks: 0(382) 505 00 27
E-mail: aksaray-tsm@tkgm.gov.t

AKSARAY KADASTRO MÜDÜRLÜĞÜ

Adres: Sanayi Mah. Valilik Ek Hizmet Binası C Blok Kat:2 Aksaray

Telefon: 0(382) 280 19 08 - 280 19 11
Faks: 0(382) 505 00 21
E-mail: aksaray-km@tkgm.gov.tr

AKSARAY İL NÜFUS ve VATANDAŞLIK MÜDÜRLÜĞÜ

Adres: Aksaray Valiliği Ek-3 Hizmet Binası Sanayii Kavşağı 68100 Merkez / AKSARAY
Telefon: 0(382) 505 00 16 - 0(382) 505 00 17

 

Aksaray Haritası